Batas Republika Blg. 10368

Tags: , , ,

[Read in English]

*Di-opisyal na salin ng Official Gazette, sa layong magpalaganap ng impormasyon sa madla.

 

H. No. 5990

S. No. 3334

Sinimulan at isinagawa sa Kalakhang Maynila, noong Lunes, ikadalawampu’t tatlong araw ng Hulyo, dalawang libo at labindalawa.

[BATAS REPUBLIKA BLG. 10368]

ISANG BATAS NA NAGKAKALOOB NG REPARASYON AT REKOGNISYON NG MGA BIKTIMA NG MGA PAGLABAG SA KARAPATANG PANTAO NOONG REHIMENG MARCOS, DOKUMENTASYON NG NASABING MGA PAGLABAG, PAGLALAAN NG MGA PONDO PARA DOON AT PARA SA IBANG MGA LAYUNIN

Isinasabatas ng Senado at ng Mababang Kapulungan ng Pilipinas na natitipon sa Kongreso:

KABANATA I

MGA PROBISYONG PRELIMINARYO

SEKSIYON 1. Maikling Pamagat. — Ang Batas na ito ay kikilalanin bilang “Batas sa Reparasyon at Rekognisyon ng mga Biktima sa mga Karapatang Pantao ng 2013.”

SEK. 2. Pagpapahayag ng Polisiya. — Ipinahahayag ng Seksiyon 11 ng Artikulo II ng Saligang Batas ng 1987 ng Republika ng Pilipinas na hinahalagahan ng Estado ang dangal ng bawat tao at tinitiyak ang ganap na paggalang para sa karapatang pantao. Tungo sa ipinahayag na polisiyang ito, ipinagbabawal ng Seksiyon 12 ng Artikulo III ng Saligang Batas ang paggamit ng tortiyur, lakas, karahasan, pagbabanta, intimidasyon, o anupamang ibang pamaraan na makasisira sa malayang loob at nag-aatas ng kabayaran at rehabilitasyon ng mga biktima ng tortiyur o mga katulad na praktis atang kanilang mga pamilya.

Sa bisà ng Seksiyon 2 ng Artikulo II ng Saligang Batas na inaampon ang tinatanggap sa pangkalahatan na mga prinsipyo ng pandaigdigang batas bílang bahagi ng batas ng bayan, sumusunod ang Pilipinas sa pandaigdigang mga batas at kumbensiyon sa karapatang pantao, ang Pandaigdigang Pagpapahayag ng Karapatang Pantao, kasama ang International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) at ang Convention Against Torture (CAT) at Iba Pang Malupit, Di-Makatao, o Nakapanliliit na Pagturing na nagpapataw sa bawat kasaping Estado ng pananagutang magpása ng pambansang batas na magpapatupad sa mga karapatang kinikilala roon at upang tiyakin na sinumang nalabag ang mga karapatan o kalayaan ay magkakaroon ng epektibong lunas, kahit pa ang paglabag ay naisagawa ng mga taong gumaganap sang-ayon sa tungkuling opisyal. Sa katunayan, ang karapatan sa isang lunas ay mismong tinitiyak sa ilalim ng umiiral na mga kasunduan sa karapatang pantao at/o kinaugaliang batas na pandaigdigan, bilang may katangiang di-mapasusubalian (jus cogens) at bilang gayon ay kinikilala bilang di-derogable.

Tugma sa mga nasa itaas, ipinapahayag dito ang polisiya ng Estado upang kilalanin ang kabayanihan at mga sakripisyo ng lahat ng Filipino na naging biktima ng maramihang pagpaslang, tortiyur, pinuwersa o di-kusàng pagkawala at iba pang matitinding paglabag sa mga karapatang pantao na nagawa noong rehimen ni dating Pangulong Ferdinand E. Marcos na sumasaklaw sa mga panahong mula 21 Setyembre 1972 hanggang 25 Pebero 1986 at ibalik ang dangal at dignidad ng mga biktima. Kinikilala rito ng Estado ang mga pananagutan nitong moral at legal upang kilalanin at/o magkaloob ng kabayaran sa mga naturang biktima at/o kanilang mga pamilya para sa mga kamatayan, sakit, pagdurursa, pagkakait, at pinsalang dinanas nila sa ilalim ng rehimeng Marcos.

Gayundin, pananagutan ng Estado na kilalanin ang mga pagdurusa at pinsalang dinanas ng mga taong puwersahang kinuha ang mga ari-arian at mga negosyo, inangkin o ginamit, o iyung ang mga propesyon ay napinsala at/o nasira, o iyung nilimitahan ang kalayaan ng paggalaw, at/o iba pang mga biktima ng mga paglabag sa Bill of Rights.

SEK. 3. Kahulugan ng mga Termino. — Ang mga sumusunod na termino sang-ayon sa paggamit ng Batas na ito ay mangangahulugan ng mga sumusunod:

(a) Ang detensiyon ay tumutukoy sa pagkuha sa isang tao upang ibilanggo nang laban sa kanyang kagustuhan ng mga taong kumikilos sang-ayon sa kanilang opisyal na kakayahan at/o mga ahente ng Estado.

(b) Ang paglabag sa karapatang pantao ay tumutukoy sa anumang gawain o pagkaligtang isinagawa sa panahon mula 21 Setyembre 1972 hanggang 25 Pebrero 1986 ng mga taong kumikilos sang-ayon sa kanilang opisyal na kakayahan at/o mga ahente ng Estado, subalit hindi limitado sa mga sumusunod:

(1) Anumang paghahanap, pag-aresto at/o detensiyon nang walang nang walang mabisàng warrant sa paghahanap o pagdakip na inilabas ng isang sibilyang hukuman ng batas, kasama ang pag-aresto o detensiyong walang warrant na isinagawa sang-ayon sa deklarasyon ng Batas Militar ng dating Pangulong Ferdinand E. Marcos gayundin ang anumang pag-aresto, detensiyon, o pagkakait ng kalayaan na isinagawa sa nasasaklaw na panahon sang-ayon sa isang “Arrest, Search and Seizure Order (ASSO),” isang “Presidential Commitment Order (PCO),” o isang “Preventive Detention Action (PDA),” at iba pang katulad na pahatid tagapagpaganap sang-ayon sa mga inilarawan ng mga dekreto ng dating Pangulong Ferdinand E. Marcos, o sa anumang paraan na ang pag-aresto, detensiyon, o pagkakait ng kalayaan ay ipinatupad;

(2) Ang pagpapataw ng isang taong kumikilos sa isang opisyal na kapasidad at/o isang ahente ng Estado ng pisikal na pananakit, tortiyur, pagpatay, o paglabag sa iba pang mga karapatang pantano, sa iba pang taong nagsasanay ng mga karapatang sibil o politikal, kasama na, bagaman hindi limitado sa, kalayaan ng pamamahayag, pagtitipon o samahan; at/o sa kalayaan na magpetisyon sa pamahalaan para tugunan ang mga hinaing, kahit pa ang mga paglabag na iyon ay naganap habang o samantalang isinasagawa ang itinuturing ng mga awtoridad nang panahong iyon bilang ilegal na pagtitipon o demonstrasyon; Basta at, Na ang tortiyur sa anumang anyo o sa anumang pagkakataon ay ituturing na isang paglabag sa karapatang pantao;

(3) Anumang pinilit o di-kusàng pagkawalâ na idinulit sa isang taong inaresto, ikinulong o kinuha nang laban sa sariling kagustuhan o kaya ay inalisan ng kalayaan, sang-ayon sa pagpapakahulugan sa Batas Republika Blg. 10350 {{1}} na kilala rin bilang “Batas Laban sa Pinilit o Di-Kusàng Pagkawala ng 2012”;

(4) Anumang puwersa o intimidasyong nagbunga ng di-ginustong pag-alis ng isang tao mula sa Pilipinas;

(5) Anumang pamumuwersa, intimidasyon, o panlilinlang na nag-uuwi sa di-makatarungan o ilegal na pagkamkam sa isang negosyo, pagkuha ng ari-arian, detensiyon ng (mga) may-ari at/o kanilang mga pamilya, pag-aalis ng ikinabubuhay ng isang tao ng mga ahente ng Estado, kasama na ang mga idinulot ni Ferdinand E. Marcos, ng kanyang maybahay na si Imelda R. Marcos, ang kanilang mga malalapit na kamag-anak sang-ayon sa dugo o kaugnayan, o gayundin ang mga taong itinuturing bilang kanilang malalapit na kamag-anak, katuwang, mga crony, at mga pinapasunod sa ilalim ng Batas Tagapagpaganap Blg. 1, na inilabas noong 28 Pebrero 1986 ng noon ay Pangulong Corazon C. Aquino bilang pagpapatupad ng kanyang mga kapangyarihang lehislatibo sa ilalim ng Saligang Batas ng Kalayaan.

(6) Anumang gawain o serye ng mga gawain na nagdulot, nagsagawa, at/o nagpatupad ng mga sumusunod:

(i) Pag-kidnap o kaya ay pananamantala sa mga anak ng mga taong pinaghihinalaang gumagawa ng mga laban sa rehimeng Marcos;

(ii) Nagsasagawa ng mga paglabag na seksuwal laban sa mga biktima ng mga karapatang pantao na nakabilanggo at/o nasa yugto ng pagsasagawa ng mga operasyon ng militar at/o pulisya; at

(iii) Iba pang mga paglabag at/o pag-abusong katulad o maitutulad sa mga nasa itaas, kasama na ang mga kinikilala ng batas pandaigdigan.

(c) Ang Human Rights Violations Victim (HRVV) ay tumutukoy sa isang tao na ang mga karapatang pantao ay nalabag ng mga taong gumaganap sa isang kapasidad na opisyal at/o mga ahente ng Estado sang-ayon sa pagpapakahulugan dito. Upang mapabilang para sa babayaran sa ilalim ng Batas, ang paglabag sa karapatang pantao ay kinakailangang naisagawa sa panahong mula 21 Setyembre 1972 hanggang 25 Pebrero 1986: Basta at, gayumpaman, Na ang mga biktima ng mga paglabag sa karapatang pantao na naisagawa isang (1) buwan bago ang 21 Setyembre 1972 at isang (1) buwan matapos ang 25 Pebrero 1986 ay makatatanggap ng kabayaran, sa ilalim ng Batas na ito kapag kaya nilang mapagtibay na ang paglabag ay naisagawa:

(1) Ng mga ahente ng Estado at/o ng mga taong gumaganap sa isang opisyal na kapasidad sang-ayon sa pagpapakahulugan sa ibaba;

(2) Para sa layunin ng pangangalaga, pagpapanatili, pagtataguyod, o pagpapalaganap ng naturang rehimen; o

(3) Upang itago ang mga pang-aabuso sa panahon ng rehimeng Marcos at/o ang mga bunga ng Batas Militar.

(d) Mga Taong Gumaganap sa isang Opisyal na Kapasidad at/o Mga Ahente ng Estado. ––Ang mga sumusunod na tao ay ituturing na mga taong gumaganap sa isang opisyal na kapasidad at/o mga ahente ng Estado sa ilalim ng Batas na ito:

(1) Sinumang kasapi ng dating Philippine Constabulary (PC), ng dating Integrated National Police (INP), ng Armed Forces of the Philippines (AFP), at ng Civilian Home Defense Force (CHDF) mula 21 Setyembre 1972 hanggang 25 Pebrero 1986 gayundin ang sinumang ahenteng sibilyan na kasama roon; at sinumang kasapi ng pangkat na paramilitary kahit pa hindi ito organikong kabahagi ng PC, INP, AFP, o CHDF basta at naipakitang ang pangkat ay binuo, pinondohan, binigyan ng mga kagamitan, pasilidad at/o mga yaman, at/o nakapaloob sa doktrina, hinahawakan at/o pinapangasiwaan ng sinumang gumaganap sa isang opisyal na kapasidad at/o ahente ng Estado sang-ayon sa pagpapakahulugan dito;

(2) Sinumang kasapi ng serbisyo sibil, kasama na ang mga taong may hinawakang posisyong pampubliko bilang halal o itinalagang opisyal mula 21 Setyembre 1972 hanggang 25 Pebrero 1986;

(3) Mga táong tinutukoy sa Seksiyon 2(a) ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 1, na lumikha sa Presidential Commission on Good Government (PCGG), na inilabas noong 28 Pebrero 1986 at sa mga kaugnay na batas ng noon ay Pangulong Corazon C. Aquino sa pagpapatupad ng kanyang mga kapangyarihang lehislatibo sa ilalim ng Saligang Batas ng Kalayaan, kasama na ang dating Pangulong Ferdinand E. Marcos, maybahay na Imelda R. Marcos, ang kanilang malalapit na kapamilya sa dugo o kaugnayan, gayundin ang kanilang malalapit na kamag-anak, mga katuwang, mga crony, at mga pinapasunod; at

(4) Sinumang tao o (mga) pangkat ng taong gumaganap nang may pahintulot, pagtataguyod, o pagpayag ng Estado noong rehimeng Marcos.

(e) Ang tortiyur ay tumutukoy sa anumang gawain na kusang nagpapataw ng matinding sakit o pagdurusa, pisikal man o mental, sa sinumang taong nasa pangangalaga ng mga taong gumaganap sa isang opisyal na kapasidad at/o mga ahente ng Estado, sang-ayon sa pagpapakahulugan ng batas, hurisprudensiya, mga kumbensiyong pandaigdigan, at Batas Republika Blg. 9745, na kilala rin bilang “Batas Laban sa Tortiyur ng 2009”.

SEK. 4. Pagiging Karapat-dapat sa Kabayarang Pananalapi. –– Sinumang HRVV na kalipikado sa ilalim ng Batas na ito ay makatatanggap ng kabayaran mula sa Estado, walang buwis, sang-ayon sa itinatalaga rito: Basta at, Na sa isang namatay o di-kusang nawalang HRVV, ang mga legal na tagapagmanang sang-ayon sa Kodigo Sibil ng Pilipinas, o iba pang taong pinangalanan ng tagapagpaganap o tagapangasiwa ng ari-arian ng yumao o di-kusang nawalang HRVV sang-ayon sa gayong pagkakasunod-sunod, ay karapat-dapat na makatanggap ng naturang kabayaran: Basta at, gayundin, Na walang kikilalaning special power of attorney sa mismong paglalabas ng gawad, at tanging ang biktima o ang binanggit na (mga) kasunod-sa-pagtanggap ang magiging karapat-dapat upang personal na tanggapin ang nasabing kabayaran mula sa Lupon, maliban kung ang sangkot na biktima ay naipakitang walang kakayahan sang-ayon sa pagtanggap ng Lupon: Basta at, higit pa rito, Na ang kabayarang natanggap sa ilalim ng Batas na ito ay walang pagkilala sa pagtanggap ng ibang halaga ng HRVV mula sa sinumang tao o entidad sa anumang dahilang may kinalaman sa mga paglabag sa mga karapatang pantao na binigyang-kahulugan sa Batas na ito.

SEK. 5. Kabayarang Di-Pananalapi. –– Ang Department of Health (DOH), Department of Social Welfare and Development (DSWD), Department of Education (DepED), Commission on Higher Education (CHED), Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), at iba pang katulad na mga ahensiya ng pamahalaan ay magbibigay ng kinakailangang mga serbisyo bilang kabayarang di-pananalapi para sa mga HRVV at/p kanilang mga pamilya, sang-ayon sa tutukuyin ng Lupon sang-ayon sa mga probisyon ng Batas na ito. Ang halagang kinakailangan para sa layuning ito ay magmumula sa badyet ng sangkot na ahensiya sa taunang General Appropriations Act (GAA).

SEK. 6. Halaga ng Kabayaran. — Ang halaga ng kabayaran sa ilalim ng Batas na ito ay sang-ayon sa tindi ng paglabag sa karapatang pantao na naipataw sa HRVV at sang-ayon sa bilang ng mga puntos na nakatalaga sa indibidwal sa ilalim ng Seksiyon 19 mula rito.

SEK. 7. Pagkukunan ng Kabayaran. — Ang halagang Sampung bilyong piso (PHP10,000,000,000.00) at naipong interes na bumubuo sa bahagi ng mga pondong isinalin sa pamahalaan ng Republika ng Pilipinas sa bisa ng Orden ng Swiss Federal Supreme Court noong 10 Disyembre 1997, na tinanggap ng Korte Suprema ng Pilipinas bilang pangwakas at maipatutupad sa Republika vs. Sandiganbayan noong 15 Hulyo 2003 (G.R. Blg. 152154) bilang yamang nakamal ng mga Marcos sa masamang paraan (ill-gotten wealth) at binawi para sa Republika ng Pilipinas, ang pangunahing pagkukunan ng mga pondo para sa pagpapatupad ng Batas na ito.

KABANATA II

ANG LUPON SA MGA KARAPATAN NG MGA BIKTIMA NG KARAPATANG PANTAO

SEK. 8. Paglikha at Pagbubuo ng Lupon sa mga Karapatan ng mga Biktima ng Karapatang Pantao. — Nilikha roon ang nakapagsasarili at malahukumang pangkat na kikilalanin bilang Lupon sa mga Karapatan ng mga Biktima ng Karapatang Pantao, na tutukuyin mula rito bilang Lupon. Bubuuin ito ng siyam (9) na kasapi, na magtataglay ng mga sumusunod na kalipikasyon:

(a) Kilalang marangal, may kakayahan at integridad;

(b) Kinakailangang may malalim at masaklaw na pag-unawa at kaalaman ng karapatang pantao at pakikisangkot sa mga pagsisikap laban sa mga paglabag sa mga karapatang pantao na naisagawa noong rehimen ng dating Pangulong Ferdinand E. Marcos;

(c) May tatlong (3) taon man lamang na kasapi ng Philippine Bar na may pakikilahok sa praktis ng batas nang hindi bababa sa sampung (10) taon; at

(d) Kinakailangang may malinaw at sapat na pag-unawa at pananagutan sa pangangalaga, pagtataguyod, at adbokasiya ng karapatang pantao.

Ang Lupon sa mga Karapatan ng mga Biktima ng Karapatang Pantao ay ikakawing bagaman hindi nakapailalim sa Commission on Human Rights (CHR).

Isasaayos ng Lupon ang sarili nito sa loob ng tatlumpung (30) araw mula sa pagkompleto ng itinalagang siyam (9) na kasapi at mula roon ay isasaayos ang Secretariat nito.

SEK. 9. Pagtatalaga sa Lupon. — Ang Pangulo ang magtatalaga sa Tagapangulo at sa walong (8) iba pang kasapi ng Lupon: Basta at, Na ang mga organisasyon para sa karapatang pantao tulad ng, bagaman hindi limitado sa Task Force Detainees of the Philippines (TFDP), Free Legal Assistance Group (FLAG), Movement of Attorneys for Brotherhood, Integrity and Nationalism (MABINI), Families of Victims of Involuntary Disappearance (FIND), at Samahan ng mga Ex-Detainees Laban sa Detensyon at Aresto (SELDA) ay makapagpapása ng mga nominasyon sa Pangulo.

SEK. 10. Mga Kapangyarihan at Gawain ng Lupon. — Ang Lupon ay magkakaroon ng mga sumusunod na kapangyarihan at gawain:

(a) Tumanggap, magtaya, magproseso, at magsiyasat ng mga aplikasyon para sa mga claim sa ilalim ng Batas na ito;

(b) Maglabas ng (mga) subpoenang ad testificandum at (mga) subpoenang duces tecum;

(c) Magsagawa ng mga nakapagsasariling gawaing administratibo at magsaayos ng mga di-pagkakasundo kaugnay ng mga claim;

(d) Tanggapin nang mapasusubalian ang lahat ng karapat-dapat na claim sa ilalim ng Batas na ito;

(e) Kumatawan sa mga angkop na ahensiya ng pamahalaan upang tulungan itong maipatupad nang epektibo ang mga gawain nito;

(f) Itaguyod ang mga tuntunin na maaaring kailanganin upang ipatupad ang mga layunin ng Batas na ito, kasama na ang tuntuning susundin sa pagsasagawa nito, nang isinasaalang-alang ang Nirebisang Tuntuntin ng Korte ng Pilipinas sa pagpapatupad;

(g) Magpataw ng administratibong kontrol at superbisyon sa Secretariat nito;

(h) Ang Lupon, sang-ayon sa pasya nito, ay maaaring kumonsulta sa mga organisasyon para sa karapatang pantao na binanggit sa Seksiyon 9; at

(i) Magsagawa ng iba pang mga tungkulin, gawain, at pananagutang maaaring kailanganin upang mabisang makamit ang mga layunin ng Batas na ito.

SEK. 11. Resolusyon ng mga Claim. — Ang Lupon ay bubuuin ng tatlong (3) dibisyon na kikilos nang sabay-sabay at nakapagsasarili sa isa’t isa para sa resolusyon ng mga claim na babayaran. Bawat dibisyon ay bubuuin ng isang (1) Tagapangulo, na kasapi ng Philippine Bar at dalawang (2) kasapi na itatalagang en banc ng Lupon.

SEK. 12. Mga Kabayaran. — Ang Tagapangulo at mga kasapi ng Lupon ay magkakaroon ng ranggo, suweldo, kabayaran, at mga alawans na katumbas ng Gumaganap na Hukom at pagkatapos ay ng Katuwang na Hukom ng Korte ng Apelasyon.

SEK. 13. Secretariat ng Lupon. — Ang Lupon ay tutulungan ng isang Secretariat na maaaring magmula sa kasalukuyang kawani ng CHR nang walang pagkiling laban sa pagkuha ng dagdag na kawani sang-ayon sa titiyakin ng Lupon upang maharap ang dami ng kinakailangang gawain. Ang mga sumusunod ang mga gawain ng Secretariat:

(a) Tumanggap, magtaya, magproseso, at magsiyasat ng mga aplikasyon para sa mga claim sa ilalim ng Batas na ito;

(b) Magmungkahi sa Lupon ng mga tatanggaping aplikasyon para sa mga claim;

(c) Tulungan ang Lupon sa mga gawaing teknikal; at

(d) Magsagawa ng iba pang tungkuling ipapagawa ng Lupon.

Ang Tagapangulo ng Lupon ay magtatalaga ng isang Kalihim ng Lupon na siyang mamumuno sa Secretariat sa buong panahon ng pag-iral ng Lupon. Magkakaroon ng Puno ng Technical Staff na tutulungan ng limang (5) Legal na Opisyal at tatlong (3) Opisyal na Paralegal; at isang Puno ng Administratibong Staff na tutulungan ng tatlong (3) Staff para sa Tulong Administratibo.

Kapag kinakailangan, maaaring kumuha ang lupon ng dagdag na empleadong kontraktuwal o mangontrata ng serbisyo para magkaloob ng mga serbisyo bilang mga tagapayo, sikolohista, social worker, at mga espesyalista sa pampublikong edukasyon, at iba pa, upang suhayan ang mga serbisyo ng Secretariat: Basta at, Na ang pinakamataas na halaga ng kontrata bawat taon ay hindi tataas sa labinlimang bahagdan (15%) ng kabuuang taunang badyet para sa operasyon ng Lupon.

SEK. 14. Badyet para sa Operasyon ng Lupon. — Ang badyet para sa operasyon ng Lupon ay magmumula sa Sampung bilyong pisong (PHP10,000,000,000.00) pondo, nang may Sampung milyong piso (PHP10,000,000.00) bilang pauna nitong badyet sa operasyon: Basta at, Na hindi ito lalampas sa Limampung milyong piso (PHP50,000,000.00) kada taon.

SEK. 15. Wastong Paglalabas ng Pondo. — Titiyakin ng Lupon na ang mga pondong nakalaan o iyong magagamit bilang kabayaran sa mga HRVV ay nailalabas nang wasto sang-ayon sa mga polisiyang inilahad ng Kongreso at iba pang may-kaugnayang mga tuntunin, regulasyon, at pamamaraan ng akawnting ng pamahalaan.

KABANATA III

MGA MAY KARAPATAN, PAGBABAYAD, AT PAGKILALA

SEK. 16. Mga May Claim. — Sinumang HRVV ay maaaring magpasa ng claim sa Lupon para sa kabayaran at/o pagkilala sang-ayon sa mga probisyon ng Batas na ito.

SEK. 17. Pangwakas na Pagkilala na HRVV ang Isang Tao sa Ilalim ng Batas na Ito. –– Ang mga nagpasa ng claim sa isang class suit at tuwirang mga nagsasampa ng aksiyon sa Paglilitis para sa Karapatang Pantao Laban sa Estado ni Ferdinand E. Marcos (MDL Blg. 840, CA Blg. 88-0390) sa US Federal District Court ng Honolulu, Hawaii kung saan inilabas ang isang pumapabor na husga, ay bibigyan ng pangwakas na pagkilala na sila ay mga HRVV: Basta at, Na ang mga HRVV na kinilala ng Bantayog Ng Mga Bayani Foundation ay bibigyan din ng parehong pangwakas na pagkilala: Basta at, gayundin, Na walang nariritong ipagpapalagay na mag-aalis sa Lupon ng orihinal nitong hurisdiksiyon at ng nakapaloob ditong kapangyarihan upang tiyakin ang saklaw ng mga paglabag sa karapatang pantao at ang mga katumbas na kabayaran at/o pagkilala na maaaring ipagkaloob.

SEK. 18. Pagkilalang Motu Propio. — Maaaring kunin ng Lupon ang panghukom na motu propio ng mga indibidwal na nagdusa sa mga paglabag sa karapatang pantao sang-ayon sa pagpapakahulugan dito at bigyan ang mga ito ng pagkilala bilang mga HRVV at isa sa Hanay ng mga Biktima sang-ayon sa itinala ng Seksiyon 26 mula rito.

SEK. 19. Pagtiyak sa Gawad. — (a) Susundin ng Lupon ang sistemang de-puntos sa pagtiyak sa gawad. Ang lawas ay mula isa (1) hanggang sampung (10) puntos, tulad ng mga sumusunod:

(1) Ang mga biktimang namatay o nawala at patuloy pa ring nawawala ay bibigyan ng sampung (10) puntos;

(2) Ang mga biktimang tinortiyur at/o ginahasa o inabusong seksuwal ay bibigyan ng anim (6) hanggang siyam (9) na puntos;

(3) Ang mga biktimang ikinulong ay bibigyan ng tatlo (3) hanggang limang (5) puntos; at

(4) Ang mga biktimang nilabag ang mga karapatan sa ilalim ng Seksiyon 3, talata (b), mga bilang (4), (5), at (6) ng Batas na ito ay bibigyan ng isa (1) hanggang dalawang (2) puntos.

Gagamitin ng Lupon ang kapangyarihan nito nang may kaukulang ingat sa pagtukoy sa puntos ng bawat biktima, na magiging batay sa uri ng paglabag na isinagawa laban sa HRVV, sa dalas, at sa tagal ng paglabag. Sa bawat kategorya, ang mga HRVV na mas dumanas ng pagdurusa ang makatatanggap ng mas maraming puntos. Sa mga pagkakataon na ang isang biktima ay nasa ilalim ng higit sa isang kategorya, igagawad sa kanya ang mga puntos ng mas mataas na kategorya: Basta at, Na sa mga kaso kung saan may ilang katanggap-tanggap na ipinasang claim para sa kabayaran sa o sa ngalan ng isang partikular na HRVV, ang Lupon ay maggagawad lamang ng isang (1) katanggap-tanggap na claim na tumutumbas sa kategoryang mayroong pinakamataas na bilang ng puntos para sa bawat katanggap-tanggap na nagpasa ng claim.

(b) Magpapatuloy ang Lupon sa pagtiyak sa gawad ng bawat may karapatan sa ilalim ng mga Seksiyon 16, 17, at 18 ng Batas na ito.

(c) Saka bibilangin ng Lupon ang pangwakas na halaga sa salapi ng gawad para sa isang tao na katumbas sa halagang bilang ng isang puntos katapat ng bilang ng mga puntos na matatanggap ng isang may karapatan, sang-ayon sa dati nang tinukoy ng Lupon.

(d) Sa loob ng tatlumpung (30) araw matapos tanggapin ng Lupon bilang pangwakas ang lahat ng katanggap-tanggap na claim bago ito at matapos ang kaukulang paglalathala ng naturang lehitimong claim, magkakaroon ng bisa ang gawad ng kabayarang pananalapi: Basta at, Na anumang nakasalang na apelang ipinasa ng napinsang may karapatan o sa harap ng Lupong en banc ay kinakailangang resolbahin nito sa loob ng animnapung (60) araw bago maging functus officio ang Lupon.

KABANATA IV

MGA PANGKALAHATANG PROBISYON

SEK. 20. Pagsasalin ng Pondo. — Sang-ayon sa husgang binanggit sa Seksiyon 7 nito, ang halagang Sampung bilyong piso (PHP10,000,000,000.00) at ang naipong interes ay itatabi at ilalaan sa pondo para sa mga layunin ng Batas na ito.

SEK. 21. Dokumentasyon ng mga Paglabag sa Karapatang Pantao na Naisagawa ng Rehimeng Marcos. — Sa pagpapatupad ng Batas na ito at nang walang pagkiling laban sa anumang iba pang dokumentaryo o ibang ebidensiya na maaaring hingin para sa paggagawad ng anumang kabayaran, sinumang HRVV na naghahangad ng kabayaran ay magsasagawa ng isang detalyadong sinumpaang salaysay na nagsasaad ng mga pangyayaring kaugnay ng naisagawang (mga) paglabag sa karapatang pantao.

SEK. 22. Publikasyon. — Sang-ayon sa Seksiyon 23 nito, ang Lupon, matapos magtipon, ay magtatakda ng panahon para sa pagsisimula at pagtatapos ng mga aplikasyon ng mga HRVV at magsisimula ng paglalathala niyon: Basta at, Na ang naturang panahon ay magsisimula lamang nang labinlimang (15) araw matapos ang huli nitong publikasyon, na magiging isang beses sa isang linggo sa loob ng tatlong (3) magkakasunod na linggo sa hindi bababa sa dalawang (2) pambansang pahayagan na may malawakang sirkulasyon.

SEK. 23. Panahon ng Pagpapasa ng mga Claim; Waiver. — Ang isang HRVV ay kinakailangang magpasa ng aplikasyon para sa kabayaran sa Lupon sa loob ng anim (6) na buwan simula sa pagkakaroon ng bisa ng implementing rules and regulations (IRR) ng Batas na ito: Basta at, Na ang kabiguang makapagpasa ng aplikasyon sa loob ng naturang panahon ay ituturing na isang waiver ng karapatang makapagpasa ng gayon: Basta at, gayundin, Na para sa mga HRVV na patay na, walang kakayahan, o nawawala dahil sa pinilit na pagkawala, ang mga legal nilang (mga) tagapagmana o kinatawan ay maaaring magpasa ng isang aplikasyon para sa kabayaran sa ngalan nila.

Anumang di-pagsang-ayon sa bagong (mga) aplikasyon sang-ayon sa Seksiyon 16 nito ay kikilalanin lamang kung naipasa iyon sa loob ng labinlimang (15) araw mula sa araw ng huling publikasyon ng opisyal na talaan ng mga maaaring claimant sang-ayon sa pagtukoy ng Lupon. Ang Lupon ang maglalathala ng opisyal na talaan ng mga maaaring claimant isang beses sa isang linggo sa loob ng tatlong (3) magkakasunod na linggo sa hindi bababa sa dalawang (2) pambansang pahayagan na may malawakang sirkulasyon.

SEK. 24. Apela. — Sinumang napinsalang claimant o di-sang-ayon ay maaaring magpasa ng apela sa loob ng sampung (10) araw sa kalendaryo mula sa pagtanggap ng Resolusyon ng Dibisyon sa Lupong en banc, na ang pasya ay magiging pangwakas at maipatutupad.

SEK. 25. Mga Multa; Paglalapat ng Binagong Kodigo Penal. — Sinumang claimant na napatunayan ng Lupon, matapos ang kaukulang pagdinig, na nagpasa ng isang pekeng claim, ay ipapasa sa angkop na tanggapan para sa paglilitis. Kapag nahatulan, mabibilanggo siya nang walo (8) hanggang sampung (10) taon, hindi makapapasok sa tanggapan at trabahong pampubliko, at mawawalan ng karapatang bumoto at iboto sa anumang pambansa at lokal na halalan, kahit matapos na pagsilbihan ang sentensiya maliban kung pagkalooban ng ganap na pardon.

Sinumang kasapi ng Lupon at ng Secretariat nito, opisyal na pampubliko, kawani ng isang ahensiya o sinumang pribadong indibidwal na inatasang ipatupad ang Batas na ito na gagamitin sa maling paraan, nanakawin, o ilalaan sa di-dapat ang mga pondo para sa kabayaran sa mga HRVV o magsasagawa ng panlilinlang sa pagpoproseso ng mga dokumento at claim ng mga HRVV, o makikipagsabwatan sa sinumang indibidwal upang isagawa rin iyon, ay lilitisin din.

Sinumang kasapi ng Lupon at ng Secretariat nito, opisyal na pampubliko, kawani ng isang ahensiya o sinumang pribadong indibidwal na inatasang ipatupad ang Batas na ito na napatunayang nagkasala ng alinman o lahat ng ipinagbabawal na gawaing binanggit sa sinundang talata, o ng mga gawaing mapaparusahan sa ilalim ng Binagong Kodigo Penal ay paparusahan sa ilalim ng mga kaugnay na probisyon ng Kodigo at mga kaugnay na espesyal na batas penal.

SEK. 26. Talaan ng mga Biktima. — Ang mga taong HRVV, maging sila man ay humingi ng kabayaran o hindi, ay bibigyan ng pagkilala sa pamamagitan ng paglalagay ng kanilang mga pangalan sa isang Talaan ng mga Biktima ng Karapatang Pantao na ihahanda ng Lupon.

Isang Memoryal/Museo/Aklatan ang itatatag bilang parangal at sa alaala ng mga biktima ng mga paglabag sa karapatang pantao na ang mga pangalan ay ilalagay sa Talaan. Isang kalipunan ng kanilang mga sakripisyo ang ihahanda na maaaring tingnan at sangguniin sa internet. Ang Memoryal/Museo/Aklatan/Kalipunan ay magkakaroon ng hindi bababa sa Limang daang milyong piso (PHP500,000,000.00) mula sa naipong interes ng Sampung bilyong pisong (PHP10,000,000,000.00) pondo.

Maaari ding ilantad ang Talaan sa mga ahensiya ng pamahalaan na maitatalaga ng HRVV Memorial Commission na nililikha rito sa ibaba.

SEK. 27. Human Rights Violations Victims’ Memorial Commission. — Nililikha rito ang isang Komisyon na kikilalanin bilang Human Rights Violations Victims’ Memorial Commission, at tatawagin mula rito bilang Komisyon, pangunahin para sa pagtatatag, pagbawi, pagpapanatili, at pag-iingat ng Memoryal/Museo/Aklatan/Kalipunan bilang pagpaparangal sa mga HRVV sa panahon ng rehimeng Marcos.

Ang mga kapangyarihan at gampanin ng Komisyon ay hahawakan ng Lupon ng mga Trustee na bubuuin ng mga sumusunod: Tagapangulo ng CHR bilang Tagapangulo; Tagapangulo ng National Historical Commission bilang Katuwang na Tagapangulo; at ang mga Tagapangulo ng CHED at National Commission on Culture and the Arts (NCCA), ang Kalihim ng Kagawaran ng Edukasyon, at Puno ng Pangunahing Aklatan ng Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman bilang mga kasapi.

Ang Lupon ng mga Trustee ang may kapangyarihang tumanggap at magtalaga ng mga opisyal nito at kawani, tumanggap ng mga donasyon at grant para at sa ngalan nito, at lumikha ng rebenyu para sa pakinabang ng Komisyon.

Ang Komisyon ay ikakawing sa CHR para lamang sa mga layunin ng pagbabadyet at administrasyon. Ang badyet para sa operasyon ng Komisyon ay magmumula sa Batas Pangkalahatang Apropyasyon.

Makikipag-ugnayan at makikipagtulungan din ang Komisyon sa DepED at sa CHED upang matiyak na ang pagtuturo ng mga karahasa ng Batas Militar, ang mga buhay at mga sakripisyo ng mga HRVV sa ating kasaysay ay kasama sa mga kurikulum ng edukasyong batayan, sekundaryo, at tersiyaryo.

KABANATA V

MGA PANGWAKAS NA PROBISYON

SEK. 28. Mga Gabay para sa Implementing Rules and Regulations (1RR). — Sa pagpapatupad ng Batas na ito at sa pagbubuo ng mga katumbas na mga tuntunin at regulasyon, at upang matiyak na lahat ng aplikasyon ay natingnan nang wasto para sa mga mapanlinlang na claim, kinakailangang magpakita ng Lupon ng:

(a) Pagiging bukas sa pagpoproseso ng mga claim;

(b) Isang paraan na magpapahintulot sa sinuman upang labanan ang isang aplikasyon o claim sa dahilang isa itong panlilinlang, katha, o peke at nagbibigay rito ng pagkakataon upang tanungin iyon at magharap ng ebidensiya bilang suporta roon; at

(c) Isang paraan na mabilis at agaran nang hindi naisasaalang-alang ang mga pundamental na karapatan ng sinumang panig.

Sa loob ng labinlimang (15) araw mula sa araw ng organisasyon nito, ang Lupon ay magpapatibay ng kinakailangang IRR at mga hakbang para sa mabisang pagpapatupad ng Batas na ito. Ang IRR ay magkakaroon ng bisa labinlimang (15) araw matapos ang publikasyon nito sa dalawang (2) pambansang pahayagan na may malawakang sirkulasyon.

SEK. 29. Panahon ng Paggawa; Sugnay ng Pagsasara. — Tatapusin ng Lupon ang gawain nito sa loob ng dalawang (2) taon mula sa pagkakabisà ng IRR na pinagtibay nito. Matapos ang panahong iyon, magiging functus officio ito.

SEK. 30. Sugnay ng Pagkakahiwalay. — Sa kung anumang dahilan at ang anumang seksiyon o probisyon ng Batas na ito ay ipahayag na hindi sang-ayon sa konstitusyon o walang bisa, ang ibang mga seksiyon o mga probisyon na hindi naapektuhan mula roon ay mananatiling may ganap na puwersa at bisà.

SEK. 31. Sugnay na Pambawi. — Lahat ng batas, dekreto, kautusang tagapagpaganap, mga tuntunin at regulasyon, at iba pang inilabas o bahagi ng mga iyon hindi naaayon sa mga probisyon sa Batas na ito, kasama na ang Seksiyon 63(b) ng Batas Republika Blg. 6657, sang-ayon sa pagsusog dito, na kilala rin bilang Batas sa Malawakang Repormang Agraryo ng 198 at Seksiyon 40(a) ng Batas Republika Blg. 7160, na kilala rin bilang Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991, ay binabawi rito, binabago, o sinususugan nang naaayon dito.

SEK. 32. Sugnay ng Pagkakabisà. — Ang Batas na ito ay magkakaroon ng bisà sa loob ng labinlimang (15) araw matapos ang kompletong publikasyon nito sa Official Gazette o sa dalawa (2) man lamang pahayagang pambansa na may malawang sirkulasyon.

Inaprubahan,

(Lagda) JUAN PONCE ENRILE

Pangulo ng Senado

(Lagda) FELICIANO BELMONTE JR.

Ispiker ng Mababang Kapulungan

 

Ang Batas na itong konsolidasyon ng Panukalang Batas sa Mababang Kapulungan Blg. 5990 at Panukalang Batas sa Senado Blg. 3334 ay tuluyan nang naipasa ng Mababang Kapulungan at Senado noong 28 Enero 2013.

(Lagda) EMMA LIRIO-REYES

Kalihim ng Senado

(Lagda) MARILYN B. BARUA-YAP

Kalihim-Heneral Mababang Kapulungan

Pinagtibay: 25 PEB 2013

(Lagda) BENIGNO S. AQUINO III

Pangulo ng Pilipinas

[[1]] Tumutukoy ito sa Batas Republika Blg. 10353 o “Isang Batas na nagbibigay-kahulugan at nagpaparusa sa pinuwersa at di-kusàng pagkawala” [[1]]

*Di-opisyal na salin ng Official Gazette, sa layong magpalaganap ng impormasyon sa madla.

[Read in English]